"พระสงฆ์" ซ้อนท้ายมอเตอร์ไซค์ต้องสวมหมวกกันน็อกไหม แล้วไม่ใส่ผิดกฎหมายหรือไม่?

ทำไม "พระสงฆ์" ซ้อนท้ายมอเตอร์ไซค์ถึงไม่สวมหมวกกันน็อก แล้วผิดกฎหมายหรือไม่?

ภาพพระสงฆ์หรือสามเณรนั่งซ้อนท้ายรถจักรยานยนต์เพื่อเดินทางไปปฏิบัติศาสนกิจหรือบิณฑบาต ถือเป็นภาพที่พบเห็นได้ชินตาในสังคมไทย ทว่าประเด็นที่มักจะนำมาซึ่งความสงสัยและข้อถกเถียงในสังคมอยู่บ่อยครั้ง คือเหตุใดพระสงฆ์ส่วนใหญ่จึงไม่สวมหมวกกันน็อกขณะซ้อนท้ายรถจักรยานยนต์ การกระทำดังกล่าวได้รับการยกเว้นตามพระวินัยหรือไม่ และในทางกฎหมายถือว่ามีความผิดตาม พ.ร.บ. จราจรทางบก หรือไม่

มุมมองทางพระธรรมวินัย ทำไมพระสงฆ์จึงไม่สวมหมวกกันน็อก

ในทางพระพุทธศาสนาและพระธรรมวินัย ไม่ได้มีบทบัญญัติที่ระบุหรือห้ามเรื่องการสวมหมวกกันน็อกไว้โดยตรง เนื่องจากในสมัยพุทธกาลยังไม่มียานพาหนะประเภทรถจักรยานยนต์ อย่างไรก็ตาม มีข้อปฏิบัติเกี่ยวกับเรื่องการใช้สีกายและเครื่องแต่งกายของพระสงฆ์ คือ "เสขิยวัตร" ซึ่งเป็นวินัยเกี่ยวกับสิกขาบทที่ว่าด้วยมารยาทและการแต่งกายอันเรียบร้อย

ตามหลักพระวินัย พระสงฆ์ต้องระมัดระวังเรื่องการปกปิดศีรษะและการสวมใส่สิ่งของบนศีรษะเมื่ออยู่ในชุมชนหรือสถานที่สาธารณะ เว้นแต่กรณีที่มีอาการอาพาธ (เจ็บป่วย) การสวมหมวกกันน็อกจึงอาจถูกมองในมุมมองของสมณสารูปว่าเป็นการแต่งกายที่ไม่เรียบร้อย หรือดูไม่สำรวมในสายตาของญาติโยมส่วนใหญ่ ทำให้พระสงฆ์ส่วนใหญ่เลือกที่จะไม่สวมใส่หมวกกันน็อกขณะเดินทาง

ในทางกฎหมาย พระสงฆ์ซ้อนมอเตอร์ไซค์ไม่ใส่หมวกกันน็อก ผิดหรือไม่?

หากพิจารณาตามกฎหมายบ้านเมือง ตาม พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 (และที่แก้ไขเพิ่มเติม) มาตรา 122 ได้ระบุไว้ชัดเจนว่า ผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์และผู้คนโดยสารรถจักรยานยนต์ต้องสวมหมวกที่จัดทำขึ้นโดยเฉพาะเพื่อป้องกันอันตรายในขณะขับขี่และโดยสารรถจักรยานยนต์

ในทางกฎหมายไม่ได้มีบทข้อยกเว้นทางศาสนาหรือยกเว้นให้แก่พระภิกษุสามเณรเป็นการเฉพาะ ดังนั้นในเชิงกฎหมายแล้ว การที่พระสงฆ์นั่งซ้อนท้ายรถจักรยานยนต์โดยไม่สวมหมวกกันน็อก จึงถือว่ามีความผิดตาม พ.ร.บ. จราจรทางบก เช่นเดียวกับประชาชนทั่วไป

อย่างไรก็ตาม ในการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าพนักงานจราจร อาจมีการอนุโลมหรือเน้นการตักเตือนตามความเหมาะสมทางสังคมและวัฒนธรรม

iStockphoto

แนวทางการสร้างความปลอดภัยร่วมกันในสังคม

ปัจจุบันเริ่มมีความตระหนักรู้ถึงอุบัติเหตุทางถนนมากขึ้น โดยเฉพาะความเสี่ยงต่อชีวิตของพระสงฆ์เมื่อเกิดอุบัติเหตุทางรถจักรยานยนต์ หลายหน่วยงานและองค์กรพุทธศาสนาได้เริ่มมีการรณรงค์และทำความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องความปลอดภัย โดยมองว่าการสวมหมวกกันน็อกถือเป็นการคุ้มครองชีวิตและร่างกาย ซึ่งไม่ถือเป็นการผิดวินัยร้ายแรงแต่ประการใด หากมองในมิติของการป้องกันภัยและอนุรักษ์ชีวิตตามหลักธรรม

สรุปประเด็นพระสงฆ์กับหมวกกันน็อก

การที่พระสงฆ์ไม่สวมหมวกกันน็อกขณะซ้อนท้ายมอเตอร์ไซค์ เกิดจากความระมัดระวังเรื่องสำรวมตามหลักพระธรรมวินัยและสมณสารูป แต่ในทางกฎหมายจราจรทางบก ถือว่าไม่มีข้อยกเว้นและมีความผิดตามกฎหมายเช่นเดียวกับประชาชนทั่วไป การหาจุดสมดุลระหว่างความปลอดภัยในชีวิตและวินัยสงฆ์จึงเป็นเรื่องที่สังคมกำลังให้ความสำคัญและรณรงค์อย่างต่อเนื่อง

แหล่งอ้างอิง

1. พระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 มาตรา 122